De argumenten om de ploeg van Pierre-Louis naar huis te sturen waren bijzonder vaag en weinig overtuigend: slechte politiek mbt landbouw, economie en industrie, geen coherentie in het beleid, vuilheid van de steden, honger en toenemende onveiligheid. Eén van de verdedigers van de continuïteit van de regeringsploeg, Senator Andris Riché, stelde aan de Senatoren die op de stemming aandrongen: “u maakt van Pierre-Louis de zondebok van 200 jaar wanbeleid”. Senator Joseph Lambert (van het presidentieel platform Lespwa) had zich echter reeds eerder in de week laten ontvallen dat de eerste minister een “beest was dat naar het slachthuis moet worden gebracht”, daarbij verzekerd dat 18 Senatoren tegen de regering zouden stemmen en gesteld dat hij zou opstappen als het vertrouwen in de regering toch bevestigd werd. In de vurige tragi-komische discussie die aan de stemming vooraf ging leek het resultaat vooraf vast te staan.

De 18 Senatoren die de regering effectief naar huis stemden kwamen voor het merendeel uit het presidentieel platform Lespwa. Onder hen de 5 senatoren van Lespwa die pas werden verkozen in de controversiële Senaatsverkiezingen eerder dit jaar. Bij die verkiezingen was Fanmi Lavallas, de partij van ex-president Aristide door de toenmalige CEP (Tijdelijke Verkiezingsraad) om bedenkelijke redenen uitgesloten van deelname en werden verschillende onregelmatigheden vastgesteld. President Préval is er in geslaagd op 21 oktober een vernieuwde CEP te laten beëdigen waarvan wordt gezegd dat die met vier nieuwe gezichten andermaal is samengesteld uit diens vertrouwelingen. Naast de vier nieuwe gezichten blijven de andere leden van de CEP op post. Regeringscommissaris Emmanuel Dutreuil bekritiseerde tijdens de beëdiging het feit dat er nog steeds geen opheldering is gebracht over de onregelmatigheden tijdens de Senaatsverkiezingen van april en juni dit jaar.

Préval maakte in oktober ook gebruik van een 3 dagen durende vergadering met 570 lokale verkozenen om hen te overtuigen toe te treden tot een nieuw politiek platform dat in de maak zou zijn en dat “alle lagen van de maatschappij en alle politieke sferen” moet verenigen: “Allez de par le monde prêcher la bonne nouvelle. Quiconque croit sera sauvé et ceux qui ne croient pas seront condamnés”. Er kwam felle kritiek van de partijleiders op het presidentieel initief dat een vergadering met lokale verkozenen waarop de lokale gezondheidszorg was geagendeerd zou misbruikt hebben om de persoonlijke politieke ambities de President kracht bij te zetten.

Sinds meer dan een maand zoeken de universiteitsstudenten bijna dagelijks de straat op in Port-au-Prince. De beweging die haar oorsprong vond in de ontevredenheid over de hervormingen in de universiteiten won aan kracht door het wetsvoorstel van de verhoging van het minimumloon naar 200 Gourdes (een kleine 4€) per dag.

De studenten zijn tegen het voorstel van 125 Gourdes van Président René Préval die daarmee bezwaar aantekende tegen de wet die op 5 mei door de Senaat werd gestemd. Vrijdag 3 juli namen niet enkel de studenten de straat maar ook vertegenwoordigers van diverse organisaties uit het middenveld waaronder Batay Ouvriye en PAPDA.

Bekijk het fotoverslag en beluister de geluidsreportage.

“Het voorstel van Préval negeert de levensomstandigheden waarin de arbeiders en de arbeidsters werken, in het bijzonder de arbeidsters in de sector van de onderaanneming.” verduidelijkt een student. Camille Chalmers van PAPDA is van oordeel dat “de drempel van 200 Gourdes de enige aanvaarbare is. Deze zou de miserabele omstandigheden en de exploitatie van de bevolking een beetje kunnen verbeteren.“

Chalmers bekritiseert eveneens het rapport van de vereniging van industrieën in Haïti (Association des Industries d’Haïti – ADIH) dat, aldus de economist, de gegevens en de waarheid manipuleert. “Het rapport heeft veel problemen met betrekking tot de gevolgde logica en de cijfergegevens die er in worden voorgesteld. Met name de exportcijfers van de sector van de onderaanneming komen niet overeen met de cijfers van het ministerie van handel van de verenigde Staten.“

Voor Chalmers “worden de belangrijke vragen niet gesteld. Waarom maken de industriëlen die zich in de jaren ’70 installeerden vandaag T-shirts en andere producten die weinig toegevoegde waarde hebben ? Men legt niet uit waarom, ondanks het huidige minimumloon van 70 Gourdes dat het laagste is van de regio van de Caraïbes én de HOPE-wet die van kracht is sinds november 2006, er geen jobs zijn bijgekomen in het land.“

De directeur van PAPDA verklaart dat de parlementairen reeds meerdere maanden geleden vroegen om de boekhouding van de bedrijven actief in de onderaanneming in te zien om na te gaan of de verhogen naar 200 Gds effectief een probleem vormt zoals de sector beweert. “Tot op de dag van vandaag hebben de industriëlen niets op tafel gelegd.” Bovendien, aldus Chalmers, is het een vergissing om in de sector van de onderaanneming een antwoord op de werkloosheid te zien.

Met de studenten en actoren van de civiele maatschappij manifesterend in de straten van Port-au-Prince blijven de arbeiders opvallen afwezig. Maar de studenten beklagen zich niet: “hebben de arbeiders en arbeidsters de mogelijkheid discussies te voeren en actie te voeren in hun eigen belang ? Nu reeds zijn er arbeiders die hun job verloren omdat ze manifesteerden voor de 200 Gds.“

[Show as slideshow]

Interview Radio Centraal 19 april, 13uur lokale tijd – (14’01″)

In Mirebalais in het plateau Centrale werden minstens twee stembureaus overvallen door gewapende mannen met bivakmutsen. Volgens getuigenissen op Radio Kiskeya zouden de mannen zich verplaatsen in minstens één wagen van de overheid waarvan enkelen beweren dat deze gebruikt wordt door een senator van LESPWA. Andere kandidaten zouden hun toevlucht hebben gezocht in een hotel in Mirebalais. Dezelfde bron haalt op haar website Senatrice Edmonde Supplice Beauzile (FUSION) aan die over een complot spreekt. De politie zou immers niet reageren op de intimidaties en telkens erg laat komen opdagen op plaatsen waar er problemen opduiken.

In het nabijgelegen Lascahobas  zou een kandidaat met gewapende mannen iedereen uit een stembureau hebben verjaagd buiten de voorzitter en vice-voorzitter van het bureau. Deze zouden vervolgens onder druk zijn gezet om de kieslijst ten gunste van de betreffende kandidaat te tekenen, zo meldt Alterpresse. In Sarrazin, nog steeds in het Département Central  zou een lid van een stembureau een schotwond hebben opgelopen bij een incident. Elders zouden journalisten en observatoren bedreigd zijn en reporters zagen hun materiaal geconfisceerd onder het passief wakende oog van de politie. LESPWA, het politiek platform van président Préval, wordt er door sommigen van beschuldigd de politie te gebruiken en de stemming naar de hand te zetten.

Ook in andere delen van het land waar de participatie bijzonder laag blijft werden verschillende incidenten geregistreerd meldt Alterpresse. In onbevestigde informatie die avec-papiers.be ter ore kwam werd ook melding gemaakt van een bijzonder gespannen situatie in Ouanaminthe in het Département Nord Est.

Schuller stelt dat de Haïtianen vooral woedend werden na een toespraak van VN secretaris-generaal Ban Ki Moon in april 2008. Die vertelde bij zijn bezoek aan het land doodleuk dat de Haïtiaanse economie nog nooit zo goed had gedraaid als ze toen draaide. Een totale ontkenning van de realiteit en een kaakslag voor de meerderheid van de Haïtianen die niet genoeg geld hadden om eten te kopen op een markt die door de verregaande liberalisering gedomineerd wordt door buitenlandse import. Ban Ki Moon verklaarde vervolgens dat de veiligheidssituatie in het land enorm verbeterd is, maar dat de aanwezigheid van de VN-troepen in het land moest verlengd worden. “Niemand,” aldus Schuller, “niet één enkel persoon met wie ik sprak en die geen deel uitmaakt van de Haïtiaanse elite is die troepen goed genegen. Voor hen zijn het bezettingstroepen, een pijnlijk bewijs dat dit land bezet is, dat het land niet kan beslissen wat het zelf wil. Ze haten die troepen.”

Mark Schuller (11’57″)

Lees ook: Het artikel van Schuller op Worldpress.org dat aan de basis lag van dit interview.

Gedurende decennia heeft de lokale elite het platte land gebruikt als melkkoe voor het creëren van hun rijkdom die in het verleden ten minste nog diende om de infrastructuur van het land te verbeteren. Haïti kon zo de eerste trambaan en de eerste autosnelweg bouwen in de Caraïben. Toeristen kwamen hier hun luxevakanties doorbrengen. Niets van dat meer in het huidige Haïti. De rijkdom die het land vandaag nog produceert verdwijnt in enkele zakken die nadien vaak naar het buitenland geëxporteerd worden, al te vaak zonder daar belastingen op te betalen.

10 januari 2009 (14’00″)

Fruitverkoopsters (3’55″)

Zowel de buren links als rechts hebben lichtjes opgehangen in een krans of aan een plastic kerstboom. Geen enkel probleem mee, ze doen maar. Maar ze vinden de melodie bij die full-option kerstlichtjes zo fantastisch dat ze die zo lang er elektriciteit is, meestal de hele nacht, laten branden. Voor mijn nachtrust was het alvast een heuglijk nieuws dat op 2e kerstdag een vrachtwagen met oplegger eerst drie geparkeerde auto’s en vervolgens een elektriciteitspaal vermorzelde enkele honderden meters van mijn deur…  Er is nu géén elektriciteit meer, benieuwd hoe lang dat zal duren. In memoriam dus: de kerstlichtjes van mijn beide buren.

De buren links (0’55″)

De buren rechts (1’06″)

Terwijl ik de slaap nog uit mijn ogen wreef en een tas koffie dronk, was het in Antwerpen al middag en stond de Grote Markt wellicht vol met  mensen die zich in de koude opwarmden met jenever en Gluhwein. Tenzij ze natuurlijk luisterden naar Radio Centraal, de Antwerpse onafhankelijke radiozender die onlangs nog zijn 28ste verjaardag combineerde met mijn “au revoir”, en die van tijd tot tijd verslag uitbrengt van mijn verblijf in Haïti. Een eerste gesprek in een reeks van verslagen voor de Redactie van Radio Centraal en natuurlijk ook voor avec-papiers.

  13 december 2008 (24’26″)

We beginnen met de melodie van de vrachtwagen die drinkwater rondvoert, een beetje zoals het ijskarretje bij ons. We hebben het kort over het waterprobleem in Port-au-Prince waar waterleiding meer niet dan wel werken. En als die dan al werkt durft niemand dat water te drinken. Vervolgens dwalen we af naar de school die hier enkele weken geleden instortte ten gevolge van een slechte constructie. Daarbij vielen bijna honderd doden, voornamelijk kinderen. Een van de hoofdoorzaken van dit incident is dat het onderwijs hier dermate geprivatiseerd is dat je een schooldirecteur zo ongeveer kan vergelijken met de directeur van een bedrijf dat winst wil maken. Verder hebben we het over dat andere veiligheidsprobleem in Port-au-Prince. Traditiegetrouw neemt het aantal kidnappings toe naar het jaareinde. De lokale VN missie (MINUSTAH, Mission des Nations Unies pour la Stabilisation d’Haïti) wil die ontvoeringen tegengaan door de controles op te voeren (lees meer op Alterpresse).  De VN kampt ook in Haïti met een enorm imagoprobleem en mensen vragen zich af wat ze hier eigenlijk doen als ze niet eens interveniëren bij dagdagelijkse problemen. Vandaar dat de MINUSTAH hier in de volksmond al gauw TOURISTAH wordt genoemd. Het probleem is natuurlijk het mandaat dat ze krijgen. Maar een journalist in mekaar slagen staat wellicht ook niet in dat mandaat, en dat leek dan weer geen probleem (lees meer op Radio Caraïbes). Al dat helpt natuurlijk niet echt aan dat imago.

Hierbij een introductie van wat me zoal ter ore kwam tijdens mijn korte verblijf in Haïti waar het intussen ook winter wordt…

Vrachtwagen met drinkbaar water (1′58″)

Water is één van de zaken die in Port-au-Prince nogal kostbaar zijn. Als er al water uit de kraan komt dan kan je dat niet drinken. Er zijn vrachtwagens die door de straten rijden om de grote flessen drinkwater te hervullen. De vrachtwagen die dagelijks door mijn straat rijdt, kondigt zich aan met deze verfijnde “watermelodie”. Verfijnd, wat de vrachtwagen met huishoudwater claxonneert gewoon de hele buurt bijeen.

De reparateur (1′09″)

Schoenen laten kuisen of laten maken ? Een knop van je hemd ? Als je dit geluid hoort dan geef je een gil, ga je te repareren spullen halen en geeft ze af. Enkele minuten later heeft de “reparateur” gedaan wat je gevraagd hebt.

Electrische kreten (0′35″)

Elders vertelde ik al over het verlossende moment dat de netstroom in je buurt aankomt. Nooit echt voorspelbaar wanneer, maar als die kort na zonsondergang komt, krijg je dergelijke “vreugdekreten” te horen.

Een religieuze viering (2′23″)

Sommige geluiden heb ik nog niet goed kunnen thuisbrengen. Dit lijkt wel op een concert, maar ik heb zo’n vermoeden dat het één of andere “religieuze viering” is.

Een rit door PaP (5′16″)

Met de auto rondrijden in Port-au-Prince is een belevenis. Overal files. Er wordt wild geclaxonneerd, alsof dat iets zou oplossen. De chauffeurs van de busjes van het openbaar vervoer maken het wachten iets aangenamer door hun busjes om te bouwen tot rijdende discotheek. Luister naar een “ordinaire rit” door een klein stukje stad.

Geïmproviseerde gitaar (1′05″)

Een mens moet soms eens wat rust hebben. Naar een strand een paar uur van Port-au-Prince gereden. Daar kwam deze kerel langs met zijn “geïmproviseerde gitaar” langs.

Een begrafenisstoet (0′28″)

Begrafenissen gebeuren hier in stoeten over de baan. Een mars met muziek, over de hele breedte van de baan. De enige moment dat er niet wordt geclaxonneerd wellicht, uit respect voor… ? Met de auto kwamen we net aanrijden als de file werd doorgelaten, een kort fragment “begrafenismuziek”.

Tevreden dat ik even later terug thuis was en met een tas koffie rustig mijn boterham kon opeten werd er op de poort geklopt. Doe de deur zeker niet open voor mensen die je niet kent had iemand me verteld. Van op mijn terras zag ik een pick-up pal voor mijn poort geparkeerd staat met een paar gasten ernaast die ik niet kende. Ik dus terug naar binnen. Een paar tellen later hoorde ik ze de ladder van de pick-up halen en tegen het huis van de buren zetten. Van op hun dak ben je zo op de trap naar mijn appartement op de eerste verdieping. Er staat dan nog wel een hoop ijzeren traliewerk vooraleer je bij me binnen bent, maar toch bekroop me de idee dat die gast met zijn gouden tanden al een stel kidnappers op me af had gestuurd die hun weg naar binnen wel zouden vinden. Hang vooral de held niet uit als je wordt overvallen was een andere raad die me was gegeven. Ik stak dan maar een sigaret op, nipte nog eens van mijn koffie en hield mijn telefoon in de hand om een van de collega’s te bellen dat het zover was. Omdat het nogal duurde vooraleer ze aan mijn deur stonden te rommelen, keek ik voorzichtig eens wat er ondertussen buiten aan het gebeuren was. Die kerels met hun ladder bleken gewoon van de elektriciteitsmaatschappij te zijn en kwamen op de deuren kloppen om de meters op te nemen. Een mens kan zich vergissen. Onwetendheid, zo merkte ik, is een slechte raadgever.

Het was duidelijk dat ik snel meer van de stad en het leven erin moest ontdekken om niet in een of andere paranoïde leefwereld terecht te komen die mijn integratie enkel maar zou belemmeren. Verhalen over onveiligheid waren één ding, een feit bleef dat Port-au-Prince een stad was van meerdere miljoenen mensen en dat dàt op zich het beste bewijs was dat er wel degelijk in geleefd kon worden. Een stad met een dergelijke reputatie ontdekken doe je best met mensen die het leven erin kennen. Aan collega’s en vrienden vroeg ik dan ook me gewoon mee te nemen als ze de meest onnozele boodschappen gingen doen: naar de bank of één of andere administratie moesten, zelfs het vuilnis gingen wegbrengen, als ik maar kon observeren hoe het leven georganiseerd was. Dat werkte. Nauwelijks een paar dagen later durfde ik dan ook, nog altijd op mijn hoede maar zonder al te veel angst, de weg naar mijn werk trotseren, een klein kwartier wandelen van mijn deur. Nadat niet meer al mijn aandacht werd opgeslorpt door het angstig elke beweging in de gaten te houden, ontdekte ik ook andere dingen in dat straatbeeld. Zo merkte ik bijvoorbeeld dat de oude koelkast die ergens op mijn traject op de rijbaan lag, daar wel degelijk een functie had. Ze bleek een groot gat in de rijbaan te bedekken en voorkwam dat auto’s, brommers zich erin klem zouden rijden, of dat er een voetganger in zou verdwijnen. Dergelijke grote gaten zag je wel meer. Metaal was immers erg in trek. Je kon het smelten en andere zaken van maken die je dan weer kon verkopen. Metaal dat los zat werd dan ook nogal makkelijk meegenomen. Ook de riooldeksels. Als het droog was kon je door uit je ogen te kijken nog vermijden in de riool te vallen. Als de straat blank stond door een hevige regenbui was dat een andere zaak. Hier lag er dus een ijskast op, elders staken er wat takken uit, soms bleef het gewoon een gapend gat, riooldeksels waren in alle geval een uitzondering.

Elektriciteitsvoorziening was een ander staaltje van indrukwekkende plantrekkerij, boven de straten, in het beste geval tussen twee palen, hing veelal een indrukwekkende collectie draden te bengelen waar maar enkele uren per dag stroom door kwam. EDH, de Haïtiaanse elektriciteitsmaatschappij, was niet in staat voldoende stroom te voorzien voor heel de stad tegelijkertijd. Het ondergaan van de zon deed dan ook elke dag weer een duisternis over een groot stuk van de stad vallen. Van op het dak van mijn appartement waar ik een aardig uitzicht had over Port-au-Prince zag je ‘s avonds naast een vuurtoren in de verte, eventueel enkele schepen in de baai en een lampje hier en daar voornamelijk de lichten van de auto’s die door de om de heuvels slingerende straten reden. Als de stroom van EDH kwam gebeurde dat per wijk. Er was een soort van onduidelijke verdeelsleutel tussen verschillende buurten. Zo zag ik op een avond van op mijn dak dat de stroom op de heuvel voor me werd aangezet voor enkele seconden, dan weer uitging, waarna mijn wijk plots licht kreeg. Iemand had zich in de centrale wellicht van schakelaar vergist en zijn fout snel weer rechtgezet. Het is ook niet te voorspellen op welk moment de elektriciteit van EDH zal komen. In alle geval, op het moment dat de stroom in de buurt kwam braken rondom vreugdekreten uit en kon het leven dat quasi stilviel met het ondergaan van de zon weer even verder gaan.

Met een duisternis die invalt rond zes uur ‘s avonds en de dag die pas weerkeert rond zes uur ‘s ochtends is verlichting geen overbodige luxe. Natuurlijk hadden verschillende bedrijven, organisaties en individuen een oplossing gevonden voor het chronische gebrek aan stroom dat ook de kantoorapparatuur en daarmee het personeel kwelde. Her en der hoorde je generatoren draaien die overdag de kantoormachines van stroom voorzien en ‘s avonds voor verlichting zorgden. Hoewel sommigen woningen ook een generator gebruikten die meestal werd aangezet als de zon achter de horizon begon te verdwijnen, was het back-up systeem op 12 Volt batterijen veel couranter voor individueel gebruik. Die batterijen laadden op vanaf het moment dat EDH stroom voorzag. Als die weer uitviel kon je op die batterijen je meest relevante elektrische apparaten laten werken. Hoe dan ook, het moment dat ze in de centrale van EDH besloten om deze of gene wijk stroom te geven bleef telkens een verlossend moment: je wist dat de 12 volt batterijen weer opgeladen werden voor de volgende stroomonderbreking die nog steeds zekerder was dan de stroomvoorziening.

Maar zelfs al was er stroom in je buurt, dan nog bleef een fenomeen als straatverlichting zo niet onbestaand, dan toch een zeldzaamheid. In mijn straat had een buurman met wellicht een iet of wat altruïstische instelling buiten voor zijn deur enkele lampen geïnstalleerd. Elke avond zaten er een twintigtal studenten zwijgzaam voor zijn huis hun huiswerk te maken. Gewoon op straat, in het lichtschijnsel van een (private) straatlantaarn. Anderen verkozen om ondanks het gebrek aan middelen ook hun eigen woonst, winkel of restaurant van stroom te voorzien. Dat deden ze door illegaal stroom af te tappen van het stadsnet van EDH. Iets waar niemand echt van opkeek, of alvast een dergelijk wijd verspreid fenomeen dat de elektriciteitsmaatschappij het niet kon bijhouden om die illegale aansluitingen weer af te koppelen. Het resultaat was een massa dunne draden die telkens van een of andere elektriciteitspaal vertrok. Een elektriciteitspaal zeg ik, maar talrijke surrogaten bestonden, bomen waren bijzonder populair, vaak lagen de draden ook gewoon op de daken. Op een dag zag ik op de weg naar mijn werk een stel palen tegen de grond liggen met alle draden, dik en dun erbij. Gevallen onder het gewicht van alle extra bedrading die alle kanten uitging waarschijnlijk. Er stond een hoop volk te kijken naar het impressionante kunstwerk aan draden dat nu over de straat verspreid lag. Een genie diegene die aan die chaos uitkon. Toen ik er ‘s avonds weer langskwam stonden de palen weer min of meer recht en hingen de dikste draden er weer aan. De hoop draden die nog op de grond lagen waren waarschijnlijk van illegale stroomaftappingen en die had EDH dan maar in een beweging losgekoppeld. Enfin, losgekoppeld, niet opnieuw aangesloten eerder. Enigszins nieuwsgierig of ze wel een correcte aansluiting hadden gemaakt en onze straat niet waren vergeten wachtte ik ‘s avonds met enig ongeduld op dat verlossende moment dat de vreugdekreten uitbraken. Erg lang moest ik daar niet op wachten. Ik slaakte een verlichtte zucht van opluchting.